Δείκτης Ισχύος


του Τόνι Νορφιλντ[i]

μετάφραση: Άρης Ντα Κούνια Ντα Κώστα Ντίας

 

Το ακόλουθο διάγραμμα δίνει μια “φωτογραφία” των κορυφαίων 30 χωρών, διαβαθμισμένων με βάση τον δείκτη ισχύος τους στην παγκόσμια οικονομία. Αναγνώστες αυτού του μπλογκ ή του βιβλίου μου The City, θα έχουν ξανασυναντήσει αυτή την έννοια[ii], αλλά εδώ τα δεδομένα είναι ανανεωμένα για το 2016-17.

 

Σημείωση: Το ύψος κάθε στήλης δίνεται από το συνολικό μέγεθος του δείκτη της κάθε χώρας, και ύστερα διαχωρίζεται στις αντίστοιχες συνιστώσες. Οι χώρες ταυτοποιούνται από τον κωδικό τους ISO δυο γραμμάτων. Προσέχετε, καθώς CH είναι η Ελβετία, όχι η Κίνα (η οποία είναι CN) και DE είναι η Γερμανία.

Η γενική εικόνα δείχνει μια μικρή ομάδα, των οποίων ηγούνται οι ΗΠΑ, να επισκιάζει όλες τις υπόλοιπες. Μόνο 33 χώρες από τις 180 έχουν δείκτη ο οποίος είναι πάνω από το 1% του δείκτη των ΗΠΑ! Σε ένα διάγραμμα οι περισσότερες στήλες θα έμοιαζαν με τον άξονα των x [τον οριζόντιο άξονα, σ.τ.μ.], οπότε εδώ δείχνω μόνο τις κορυφαίες 20 χώρες. Από αυτές, μόνο πέντε είναι κοντά ή πάνω από το 20% του αριθμού των ΗΠΑ: η Μ. Βρετανία, η Κίνα, η Ιαπωνία, η Γαλλία και η Γερμανία.

Η Μεγάλη Βρετανία παραμένει στο νούμερο 2 με αυτά τα ανανεωμένα δεδομένα. Αλλά η τιμή του δείκτη της οπισθοχώρησε στα περισσότερα σημεία, και μάλλον θα οπισθοχωρήσει παρακάτω στο μέλλον λόγω των επιπτώσεων του Brexit. Η Κίνα μένει στο νούμερο 3, αλλά έχοντας πλησιάσει, βοηθούμενη από την αύξηση του ΑΕΠ της, την ευρύτερη χρήση του νομίσματός της στις διεθνείς αγορές και από το μέγεθος των περιουσιακών στοιχείων των συνολικών άμεσων ξένων επενδύσεών (ΑΞΕ) της[iii]. Η Γαλλία έχει προβάλει λίγο πιο πάνω από τη Γερμανία στην τελευταία κατάταξη, βοηθούμενη από τη σχετικά καλύτερη θέση των τραπεζών της.

Έχω εξαιρέσει από το διάγραμμα αρκετές χώρες των οποίων η κατάταξη ενισχύεται τεχνητά, δηλαδή με τρόπους που δεν αντανακλούν τη δύναμή τους. Παραδείγματος χάριν, με τα τελευταία δεδομένα οι Νήσοι Κέιμαν ξεχώριζαν σαν διεθνές τραπεζικό κέντρο και χώρα προέλευσης πολλών άμεσων ξένων επενδύσεων. Αλλά οι τράπεζες και τα περιουσιακά στοιχεία λίγη σχέση έχουν με τους πολίτες των Κέιμαν. Η Ιρλανδία και οι Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι εξαιρούνται για παρόμοιους λόγους σχετικά με τις ΑΞΕ.

 

Στατιστικές λεπτομέρειες

Περίπου 180 χώρες έχουν ληφθεί υπόψη για αυτή την κατάταξη. Ανάλογα με το στατιστικό μέτρο που χρησιμοποιήθηκε, δεδομένα είναι διαθέσιμα μόνο για περίπου 40 ως 150.

Τα πέντε μέτρα ή σημεία που χρησιμοποιώ είναι:

-       ΑΕΠ σε ονομαστικές τιμές (εκτιμήσεις 2017, ΔΝΤ)

-       Συνολικό απόθεμα Άμεσων Ξένων Επενδύσεων (εκκρεμούντων στο τέλος του 2016, UNCTAD) [ως χώρα προέλευσης, σ.τ.μ.]

-       Εκκρεμούσα διασυνοριακή δανειοδότηση και δανεισμός από τράπεζες (Σεπτέμβριος 2017, ΤΔΔ)

-       Η χρήση του νομίσματος μιας χώρας στις διεθνείς αγορές (Απρίλιος 2016, ΤΔΔ)

-       Οι στρατιωτικές δαπάνες μιας χώρας (2016 SIPRI)

Αν μια χώρα είναι κορυφαία σε όλες τις κατηγορίες, π.χ. αν έχει το μεγαλύτερο ΑΕΠ, στρατιωτικές δαπάνες κ.ο.κ., τότε θα έχει αριθμό δείκτη 100. Αν μια άλλη χώρα έχει ΑΕΠ το μισό της μεγαλύτερης, τότε ο δείκτης της γι’ αυτό το μέτρο θα είναι 50· αν οι ΑΞΕ της είναι το ένα τέταρτο της μεγαλύτερης χώρας (όχι απαραιτήτως η ίδια χώρα) τότε ο αριθμός της θα είναι 25· αν έχει τον μεγαλύτερο διεθνή τραπεζικό δανεισμό και δανειοδότηση, τότε ο αριθμός της είναι 100. Λαμβάνοντας το καθένα από τα ξεχωριστά μέτρα και διαιρώντας με 5, μας δίνει τον τελικό αριθμό δείκτη για την ιεραρχία ισχύος κάθε χώρας. Τα μέτρα έχουν ίσο βάρος.

 

Και λοιπόν;

Η ιδέα πίσω από αυτό το διάγραμμα είναι να παρουσιάσει βασικά χαρακτηριστικά της παγκόσμιας οικονομίας με συνοπτικό τρόπο. Τουλάχιστον, διαψεύδει την ύπαρξη μιας ‘διεθνούς κοινότητας’ και εστιάζει στις σχέσεις παγκόσμιας ισχύος. Καθένα από τα μέτρα έχει περιορισμούς, στους οποίους αναφέρομαι αλλού, όπως έχει κάθε σύνολο δεδομένων. Αλλά η εξέλιξη του διαγράμματος είναι χρήσιμη για να παρακολουθήσουμε πως τα δυνατά σημεία των μεγάλων δυνάμεων αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου.

Τόνι Νορφιλντ, 12 Φεβρουαρίου 2018



[ii] Βλ., εδώ για μια από τις πρώιμες εκδοχές, και στο Κεφάλαιο 5, ‘Η Παγκόσμια Ιεραρχία’ του The City: London and the Global Power of Finance, Εκδόσεις Verso 2016 και 2017, για μια πληρέστερη εξήγηση.

[iii] Τα δεδομένα για την Κίνα και το Χονγκ Κονγκ πρέπει να συνδυαστούν, αφού αποτελούν μια χώρα. Ωστόσο, υπάρχουν δυσκολίες. Παραδείγματος χάριν, αυτό μπορεί να γίνει εύκολα για το ΑΕΠ, αλλά στην περίπτωση των ΑΞΕ οι περισσότερες του Χονγκ Κονγκ είναι στην Κίνα. Οπότε συμπεριέλαβα μόνο τις ΑΞΕ της Κίνας (οι περισσότερες των οποίων πιστεύω είναι εκτός Χονγκ Κονγκ). Στα δεδομένα για την Κίνα που παρουσιάζονται, προσέθεσα το Χονγκ Κονγκ μόνο για το ΑΕΠ και τα αποθέματα ξένου συναλλάγματος. Ο τραπεζικός τομέας λαμβάνεται σαν μέσος όρος των δυο· ΑΞΕ και στρατιωτικές δαπάνες είναι της Κίνας μόνο. Έτσι υπολογιζόμενος ο αριθμός δείκτη μάλλον θα υποτιμήσει ελαφρώς τη σημασία της Κίνας.