από το ιστολόγιο του Michael Roberts
μετ. Δημήτρης Κούλος
επιμ. Θοδωρής Νασόπουλος
Σήμερα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τραμπ εκφωνεί την ομιλία του προς τους συγκεντρωμένους πολιτικούς και οικονομικούς ηγέτες του παγκόσμιου καπιταλισμού στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός της Ελβετίας. Το βασικό ζήτημα που βρίσκεται στο επίκεντρο είναι, παραδόξως, το αρκτικό νησί της Γροιλανδίας.
Γροιλανδία; Πώς προέκυψε άραγε αυτό το όνομα για μια περιοχή που είναι κατά το μεγαλύτερο μέρος της καλυμμένη με πάγο; Προφανώς, επρόκειτο για ένα διαφημιστικό τέχνασμα των Βίκινγκ εξερευνητών που έφτασαν εκεί πριν από περισσότερα από χίλια χρόνια. Ο χαρακτηρισμός της ως «πράσινης» (Σ.τ.Μ., Greenland) ήταν μια προσπάθεια να προσελκύσουν μετανάστες στην περιοχή ώστε να την εποικίσουν. Ειρωνικά, η Γροιλανδία σήμερα γίνεται όντως πιο πράσινη λόγω της κλιματικής αλλαγής. Πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύτηκε το 2025 δείχνει ότι το παγοκάλυμμα της Γροιλανδίας λιώνει με ταχείς ρυθμούς, επιτρέποντας στη βλάστηση να εξαπλωθεί σε περιοχές που παλαιότερα κυριαρχούνταν από χιόνι και πάγο. Τα τελευταία τριάντα χρόνια, εκτιμάται ότι περίπου 11.000 τετραγωνικά μίλια από το παγοκάλυμμα και τους παγετώνες της Γροιλανδίας έχουν λιώσει. Η απώλεια αυτή είναι ελαφρώς μεγαλύτερη από την πολιτεία της Μασαχουσέτης και αντιστοιχεί σε περίπου 1,6% της συνολικής κάλυψης πάγου και παγετώνων της Γροιλανδίας.
Η Γροιλανδία είναι γεωγραφικά μέρος της βορειοαμερικανικής ηπείρου, αλλά αποτελεί τμήμα της Δανίας (αν και αυτόνομο). Οι Δανοί αρέσκονται να αναφέρονται στο «Βασίλειο της Δανίας», όπως ακριβώς οι Βρετανοί μιλούν για το «Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας». Η μοναρχική αποικιακή κληρονομιά παραμένει. Και γνωρίζουμε τι μπορεί να σημαίνει η αποικιοκρατία για τους αυτόχθονες πληθυσμούς στη Βόρεια Αμερική.
Το νησί υπήρξε νορβηγική κτήση τον 18ο αιώνα, αλλά η Νορβηγία αποτελούσε τότε μέρος της δανικής αυτοκρατορίας και απέκτησε την ανεξαρτησία της μόλις το 1905. Η Δανία διατήρησε τη Γροιλανδία. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν η ναζιστική Γερμανία εισέβαλε στη Δανία, οι Γροιλανδοί στράφηκαν περισσότερο προς τις ΗΠΑ. Ωστόσο, η Γροιλανδία δεν υπήρξε ποτέ αμερικανικό έδαφος. Μετά τον πόλεμο, η Δανία ανέκτησε τον έλεγχο της Γροιλανδίας και, το 1953, μετέτρεψε το επίσημο καθεστώς της από αποικία σε «υπερπόντια κτήση» της Δανίας. Οι κάτοικοι της Γροιλανδίας δεν ρωτήθηκαν για αυτή την απόφαση. Το Σύνταγμα της Γροιλανδίας χαρακτηρίζει μάλιστα την περίοδο από το 1953 έως το 1979 ως φάση «κεκαλυμμένης αποικιοποίησης». Η Γροιλανδία απέκτησε τελικά καθεστώς αυτοδιοίκησης το 1979 και, το 1985, οι Γροιλανδοί αποφάσισαν να αποχωρήσουν από την ΕΟΚ, στην οποία είχαν ενταχθεί ως μέρος της Δανίας το 1973.
Ο «Ψυχρός Πόλεμος» έθεσε σε κίνηση αξιώσεις των ΗΠΑ για την ανάληψη του ελέγχου της Γροιλανδίας σαν βάσης για τον αποκλεισμό της Σοβιετικής Ένωσης από την Αρκτική. Οι ΗΠΑ προσφέρθηκαν να αγοράσουν τη Γροιλανδία έναντι 100 εκατομμυρίων δολαρίων. Η Δανία δεν συμφώνησε στην πώληση, αλλά συμφώνησε σε μια συνθήκη που επέτρεπε στις ΗΠΑ να διατηρούν μόνιμη στρατιωτική βάση στο νησί, εκτοπίζοντας εξαναγκαστικά ορισμένες οικογένειες Ινουίτ από τα σπίτια τους για την κατασκευή της βάσης. Αργότερα, αποκαλύφθηκε ότι η Δανία είχε επίσης συμφωνήσει να επιτρέψει την παρουσία αμερικανικών πυρηνικών όπλων εκεί, ορισμένα από τα οποία μολύνθηκαν με ραδιενεργά κατάλοιπα το 1968 – μία βόμβα εξακολουθεί να αγνοείται! Πήγε περίπατο η επίσημη πολιτική της Δανίας περί «μη πυρηνικών».
Υπήρξαν και άλλες συνέπειες της αποικιακής κυριαρχίας της Δανίας. Τις δεκαετίες του 1960 και του 1970, Δανοί γιατροί τοποθέτησαν αντισυλληπτικά σπιράλ (IUD) στη μήτρα χιλιάδων Γροιλανδών γυναικών και κοριτσιών χωρίς τη συγκατάθεσή τους ή τη γνώση τους, στο πλαίσιο μιας εκστρατείας για τον περιορισμό του ποσοστού γεννήσεων στη Γροιλανδία. Περίπου οι μισές γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας στη Γροιλανδία υποβλήθηκαν σε εξαναγκαστική αντισύλληψη, ενώ 22 παιδιά απομακρύνθηκαν από τις οικογένειές τους στη Γροιλανδία και μεταφέρθηκαν στη Δανία, όπου υποτίθεται ότι θα εκπαιδεύονταν ως η επόμενη γενιά ικανών διοικητών της αποικίας! Ο ρατσισμός απέναντι στους Γροιλανδούς από τους Δανούς υπήρξε εκτεταμένος. Στη Δανία, η αργκό φράση για τη βαριά μέθη είναι «μεθυσμένος σαν κάποιον από τη Γροιλανδία», ένας όρος τόσο διαδεδομένος ώστε περιλαμβάνεται στο επίσημο δανικό λεξικό!
Αυτή είναι η τραγωδία του λαού της Γροιλανδίας: τη στιγμή που επιτέλους αποκτά την δυνατότητα να διεκδικήσει την αξιοπρέπειά του και να απαιτήσει αναγνώριση από τον παλιό του κυρίαρχο, βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν νέο, πολύ ισχυρότερο και πιο αδίστακτο αφέντη. Ο Τραμπ θέλει την ιδιοκτησία· το θεωρεί «ψυχολογικά αναγκαίο», όπως λέει. Δεν πρόκειται για την ασφάλεια ή για τα ορυκτά, αλλά για τη φιλοδοξία που οι Γάλλοι αποκαλούν «la gloire» (η δόξα). Έχει την επιθυμία να γίνει ένας ιστορικός πρόεδρος, να επεκτείνει το έδαφος των ΗΠΑ.
Ο Τραμπ επικαλείται το Δόγμα Μονρόε, ένα αξίωμα που διαμόρφωσε την αμερικανική εξωτερική πολιτική για δύο αιώνες. Τώρα αναφέρεται σε αυτό που αποκαλεί «δόγμα Ντονρόε». Το Δόγμα Μονρόε διατυπώθηκε από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζέιμς Μονρόε το 1823. Εκείνη την εποχή, σχεδόν όλες οι ισπανικές αποικίες στην αμερικανική ήπειρο είτε είχαν ήδη αποκτήσει την ανεξαρτησία τους ή βρίσκονταν πολύ κοντά σε αυτή. Ο Μονρόε υποστήριξε ότι ο Νέος Κόσμος και ο Παλαιός Κόσμος έπρεπε να παραμείνουν διακριτές σφαίρες επιρροής και ότι κάθε περαιτέρω προσπάθεια ευρωπαϊκών δυνάμεων να ελέγξουν ή να επηρεάσουν κυρίαρχα κράτη της περιοχής θα θεωρούνταν απειλή για την ασφάλεια των ΗΠΑ. Σε αντάλλαγμα, οι ΗΠΑ θα αναγνώριζαν και δεν θα παρενέβαιναν στις υφιστάμενες ευρωπαϊκές αποικίες, ούτε θα αναμιγνύονταν στις εσωτερικές υποθέσεις των ευρωπαϊκών χωρών.
Το -αρχικά σχεδιασμένο για να αποκλείσει την ευρωπαϊκή ανάμιξη στο Δυτικό Ημισφαίριο- Δόγμα Μονρόε, στην συνέχεια το επικαλέστηκαν κατ’ επανάληψη διαδοχικοί πρόεδροι των ΗΠΑ για να δικαιολογήσουν αμερικανικές παρεμβάσεις στην περιοχή. Η πρώτη άμεση διαμάχη ήρθε όταν η Γαλλία εγκατέστησε τον αυτοκράτορα Μαξιμιλιανό στο Μεξικό τη δεκαετία του 1860. Μετά το τέλος του Εμφυλίου Πολέμου, η Γαλλία υποχώρησε υπό την πίεση των ΗΠΑ και αποσύρθηκε. Το 1904, ο πρόεδρος Ρούζβελτ υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να έχουν το δικαίωμα να παρεμβαίνουν σε κάθε «ασταθή» χώρα της Λατινικής Αμερικής. Αυτό έμεινε γνωστό ως το Πόρισμα Ρούζβελτ (Σ.τ.Μ., Roosevelt Corollary), μια δικαιολογία που χρησιμοποιήθηκε σε διάφορες περιπτώσεις, μεταξύ των οποίων και η στήριξη της απόσχισης του Παναμά από την Κολομβία, γεγονός που βοήθησε τις ΗΠΑ να εξασφαλίσουν τη Ζώνη της Διώρυγας του Παναμά. Κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, το Δόγμα Μονρόε προβλήθηκε ως «άμυνα κατά του κομμουνισμού», όπως για παράδειγμα η απαίτηση των ΗΠΑ το 1962 να αποσυρθούν οι σοβιετικοί πύραυλοι από την Κούβα, καθώς και η αντίθεση της κυβέρνησης Ρίγκαν στην αριστερή κυβέρνηση των Σαντινίστας στη Νικαράγουα.
Το δόγμα Ντονρόε δεν αποτελεί απλώς κάποια ιδιοτροπία του Τραμπ. Είναι ενσωματωμένο στην πιο πρόσφατη Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας της αμερικανικής κυβέρνησης. Όπως δήλωσε ο Τραμπ: «Στο πλαίσιο της νέας εθνικής στρατηγικής ασφάλειας, η αμερικανική κυριαρχία στο Δυτικό Ημισφαίριο δεν θα αμφισβητηθεί ποτέ ξανά». Και συνέχισε: «Για δεκαετίες, άλλες κυβερνήσεις είτε αμέλησαν είτε ακόμη και συνέβαλαν στις αυξανόμενες απειλές της ασφάλειας του Δυτικού Ημισφαιρίου. Υπό την κυβέρνηση Τραμπ, επαναβεβαιώνουμε την αμερικανική ισχύ με έναν πολύ δυναμικό τρόπο στην περιοχή μας».
Αξίζει η Γροιλανδία οικονομικά; Η οικονομία της και ο πληθυσμός της, που ανέρχεται σε 56.000 κατοίκους, είναι μικρά μεγέθη, με έντονη εξάρτηση από την αλιεία, και επιβιώνει σε μεγάλο βαθμό χάρη σε μια ετήσια εφάπαξ επιχορήγηση από τη Δανία ύψους περίπου 3,9 δισ. δανικών κορωνών (520 εκατ. ευρώ), ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 9.000 ευρώ ανά κάτοικο ετησίως. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, το ΑΕΠ της Γροιλανδίας ανέρχεται σε μόλις 3,5–4 δισ. δολάρια (3,2–3,7 δισ. ευρώ), με περίπου το 90% των εξαγωγών της να προέρχεται από προϊόντα που σχετίζονται με την αλιεία.
Μέχρι στιγμής, η Γροιλανδία δεν παράγει καθόλου σπάνιες γαίες, ωστόσο η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ εκτιμά ότι διαθέτει περίπου 1,5 εκατομμύριο τόνους εξορύξιμων αποθεμάτων σπάνιων γαιών κρίσιμης τεχνολογικής σημασίας, σε σύγκριση με δυνητικούς πόρους σπάνιων γαιών στο υπέδαφος ύψους 36,1 εκατομμυρίων τόνων. Τα υλικά αυτά χρησιμοποιούνται σε ένα ευρύ φάσμα προϊόντων, από ηλεκτροκινητήρες οχημάτων έως μαχητικά αεροσκάφη. Συνολικά, έχουν εντοπιστεί 55 κοιτάσματα κρίσιμων πρώτων υλών στη Γροιλανδία, ωστόσο μόνο ένα εξορύσσεται σήμερα. Η ακατέργαστη γεωλογική αξία των γνωστών ορυκτών πόρων της Γροιλανδίας θα μπορούσε, θεωρητικά, να υπερβεί τα 4 τρισ. δολάρια (3,66 τρισ. ευρώ), σύμφωνα με εκτιμήσεις μελέτης που δημοσιεύτηκε από το American Action Forum (AAF). Παρ’ όλα αυτά, μόνο ένα μικρό μέρος αυτού του ποσού —περίπου 186 δισ. δολάρια— θεωρείται ρεαλιστικά εκμεταλλεύσιμο υπό τις σημερινές συνθήκες της αγοράς, του κανονιστικού πλαισίου και της τεχνολογίας. Η εξορυκτική δραστηριότητα είναι πολύ περιορισμένη. Ορισμένοι Αμερικανοί δισεκατομμυριούχοι έχουν ιδρύσει εταιρείες για την εξόρυξη νικελίου· ο σημερινός υπουργός Εμπορίου των ΗΠΑ, Χάουαρντ Λάτνικ, υπήρξε διευθύνων σύμβουλος εταιρείας εξόρυξης στη Γροιλανδία.
Η Γροιλανδία είναι σοβαρά υποαναπτυγμένη και υποφέρει από έλλειψη πληθυσμού. Διαθέτει λιγότερα από 100 μίλια ασφαλτοστρωμένων δρόμων, αντιμετωπίζει ακραίες αρκτικές καιρικές συνθήκες και έχει ένα πολύ μικρό εργατικό δυναμικό. Η ανάπτυξή της θα απαιτούσε επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων. Οι περισσότεροι Γροιλανδοί εργάζονται για την τοπική κυβέρνηση (πάνω από το 43% των 25.000 εργαζομένων). Η ανεργία παραμένει υψηλή, ενώ το υπόλοιπο της οικονομίας εξαρτάται από τη ζήτηση για εξαγωγές γαρίδας και ψαριών, κλάδους που επιδοτούνται σε μεγάλο βαθμό από το κράτος. Στην πραγματικότητα, οι Γροιλανδοί εγκαταλείπουν το νησί και ο πληθυσμός μειώνεται.
Όσοι φεύγουν αντικαθίστανται σε κάποιο βαθμό από φτωχούς Ασιάτες μετανάστες εργαζόμενους, οι οποίοι είτε αναλαμβάνουν δουλειές που οι Γροιλανδοί δεν θέλουν να κάνουν είτε έχουν ανοίξει μικρά καταστήματα και επιχειρήσεις.
Πόσα θα έπρεπε να πληρώσει ο Τραμπ για να αγοράσει τη Γροιλανδία από τη Δανία σε μια τέτοια «κτηματομεσιτική συμφωνία», όπως τη χαρακτηρίζει ο ίδιος, εφόσον αυτή συμφωνούνταν με τη Δανία; Οι Financial Times έχουν υποστηρίξει ότι μια αποτίμηση της τάξης του 1,1 τρισ. δολαρίων θα ήταν ενδεδειγμένη, με βάση τους πόρους του νησιού, ωστόσο οι New York Times παρουσίασαν μια πολύ χαμηλότερη εκτίμηση, μεταξύ 12,5 δισ. και 77 δισ. δολαρίων.
Φυσικά, κανείς δεν έχει ρωτήσει τους Γροιλανδούς. Δημοσκόπηση της Verian Group τον Ιανουάριο του 2025 έδειξε ότι το 85% των Γροιλανδών αντιτίθεται στην αποχώρηση από τη Δανία και την ένταξη στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ μόλις το 6% στηρίζει αυτή την ιδέα. Κανείς όμως δεν ξέρει αν αυτό θα μπορούσε να αλλάξει με τα κατάλληλα κίνητρα. Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο άμεσων χρηματικών πληρωμών —μεταξύ 10.000 και 100.000 δολαρίων ανά κάτοικο της Γροιλανδίας— ως τρόπο να μετατοπιστεί η κοινή γνώμη και να ευθυγραμμιστεί με τις ΗΠΑ.
Θα πετύχει τελικά ο Τραμπ τον στόχο του; «Η Γροιλανδία είναι ζωτικής σημασίας για την εθνική και την παγκόσμια ασφάλεια. Δεν υπάρχει επιστροφή», δηλώνει ο Τραμπ. Στο Νταβός, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, χλεύασε τις προσπάθειες Ευρωπαίων ηγετών να αντιδράσουν στην αμερικανική απειλή για επιβολή επιπλέον δασμών 10% στις εισαγωγές στις ΗΠΑ, αν δεν παραδοθεί η Γροιλανδία. «Φαντάζομαι ότι πρώτα θα συγκροτήσουν την τρομερή ευρωπαϊκή ομάδα εργασίας, που φαίνεται να είναι το πιο ισχυρό τους όπλο» (γέλια). Ο Μπέσεντ δήλωσε ότι η Ευρώπη είναι πολύ αδύναμη για να αυτοπροστατευθεί από τη ρωσική και την κινεζική επιρροή στην Αρκτική και ότι γι’ αυτό ο Ντόναλντ Τραμπ πιέζει να αναλάβει τον έλεγχο της Γροιλανδίας.
Το πιθανότερο είναι ότι ο Τραμπ θα πετύχει τελικά να αποκτήσει τη Γροιλανδία και έτσι θα γίνει ο πρώτος πρόεδρος των ΗΠΑ που θα έχει επεκτείνει την αμερικανική αυτοκρατορία στο Δυτικό Ημισφαίριο. Η στρατιωτική δράση αποκλείεται, όμως ο οικονομικός πόλεμος βρίσκεται στην ατζέντα, εκτός αν οι Ευρωπαίοι υποχωρήσουν — και η Ευρώπη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό τόσο από τις αμερικανικές εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου για την ενεργειακή της επάρκεια όσο και από τη στρατιωτική ισχύ των ΗΠΑ για τη συνέχιση του πολέμου απέναντι στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Επομένως, κάποια «συμφωνία ακινήτων» είναι πιθανή.
Και έπειτα ο Τραμπ θα προχωρήσει παραπέρα: στη Λατινική Αμερική, έχει βάλει στο στόχαστρο την οριστική κατάληψη της Κούβας· στη Βόρεια Αμερική, ο Καναδάς παραμένει στόχος προσάρτησης. Αυτός ο τελευταίος στόχος έχει οδηγήσει σε μια απότομη αλλαγή στάσης από τον πρωθυπουργό του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ. Ο Κάρνεϊ είναι ο κατεξοχήν εκπρόσωπος της διεθνούς χρηματοπιστωτικής ελίτ: πρώην στέλεχος της Goldman Sachs, πρώην επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας του Καναδά και της Τράπεζας της Αγγλίας. Επέστρεψε στον Καναδά και ανέλαβε με επιδεξιότητα την ηγεσία του Φιλελεύθερου Κόμματος, το οποίο κέρδισε τις τελευταίες εκλογές με ένα εθνικιστικό πρόγραμμα καναδικής «ανεξαρτησίας» από τις απαιτήσεις του Τραμπ για εξαγορά.
Τώρα, στο Νταβός, ο Κάρνεϊ εκφώνησε μια εντυπωσιακά αιχμηρή ομιλία: «Σήμερα θα μιλήσω για τη ρήξη στην παγκόσμια τάξη πραγμάτων, το τέλος της ευχάριστης ψευδαίσθησης και την αυγή μιας ωμής πραγματικότητας, στην οποία η γεωπολιτική των μεγάλων δυνάμεων δεν γνωρίζει περιορισμούς… Κάθε μέρα μας υπενθυμίζεται ότι ζούμε σε μια εποχή ανταγωνισμού μεγάλων δυνάμεων. Ότι η τάξη που βασίζεται σε κανόνες φθίνει. Ότι οι ισχυροί κάνουν αυτό που μπορούν και οι αδύναμοι υφίστανται αυτό που είναι αναγκασμένοι».
Με εντυπωσιακή ειλικρίνεια (εκ των υστέρων, βεβαίως), ο Κάρνεϊ περιέγραψε τη πραγματικότητα της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες, της παγκοσμιοποίησης και της Συναίνεσης της Ουάσιγκτον. «Για δεκαετίες, χώρες όπως ο Καναδάς ευημερούσαν στο πλαίσιο αυτού που αποκαλούσαμε διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες. Ενταχθήκαμε στους θεσμούς της, εξυμνήσαμε τις αρχές της και επωφεληθήκαμε από τον προβλέψιμο χαρακτήρα της. Μπορούσαμε να ακολουθούμε εξωτερικές πολιτικές βασισμένες σε αξίες υπό την προστασία της. Γνωρίζαμε ότι η αφήγηση της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες ήταν εν μέρει ψευδής. Ότι οι ισχυρότεροι εξαιρούσαν τον εαυτό τους όταν τους συνέφερε. Ότι οι εμπορικοί κανόνες εφαρμόζονταν ασύμμετρα. Και ότι το διεθνές δίκαιο εφαρμοζόταν με διαφορετική αυστηρότητα, ανάλογα με το ποιος ήταν ο κατηγορούμενος ή το θύμα. ΑΛΛΑ: «Αυτός ο μύθος ήταν χρήσιμος και η αμερικανική ηγεμονία, ειδικότερα, βοήθησε στην παροχή δημόσιων αγαθών: ανοιχτές θαλάσσιες οδούς, ένα σταθερό χρηματοπιστωτικό σύστημα, συλλογική ασφάλεια και στήριξη πλαισίων επίλυσης διαφορών».
Όμως όλα αυτά ανήκουν στο παρελθόν. «Τελευταία, οι μεγάλες δυνάμεις άρχισαν να χρησιμοποιούν την οικονομική ολοκλήρωση ως όπλο. Τους δασμούς ως μοχλό πίεσης. Τη χρηματοπιστωτική υποδομή ως μέσο εξαναγκασμού. Τις αλυσίδες εφοδιασμού ως ευάλωτα σημεία προς εκμετάλλευση. Δεν μπορείς να «ζεις μέσα στο ψέμα» του αμοιβαίου οφέλους μέσω της ολοκλήρωσης, όταν η ίδια η ολοκλήρωση γίνεται πηγή της υποταγής σου. Οι πολυμερείς θεσμοί στους οποίους στηρίζονταν οι μεσαίες δυνάμεις —ο ΠΟΕ, ο ΟΗΕ, οι Διασκέψεις, η αρχιτεκτονική της συλλογικής επίλυσης προβλημάτων— έχουν αποδυναμωθεί σε μεγάλο βαθμό.»
Τι πρέπει να γίνει; «Όταν οι κανόνες δεν σε προστατεύουν πλέον, πρέπει να προστατεύσεις εσύ τον εαυτό σου. Αλλά ας είμαστε ρεαλιστές για το πού οδηγεί αυτό. Ένας κόσμος φρουρίων θα είναι φτωχότερος, πιο εύθραυστος και λιγότερο βιώσιμος.» Ο Κάρνεϊ λέει ότι ανοίγει τον δρόμο για τις μεγάλες καπιταλιστικές οικονομίες σε αυτή τη νέα εποχή. «Ο Καναδάς ήταν από τους πρώτους που άκουσαν το καμπανάκι αφύπνισης, γεγονός που μας οδήγησε σε μια θεμελιώδη αλλαγή της στρατηγικής μας στάσης. Οι Καναδοί γνωρίζουν ότι η παλιά, βολική παραδοχή πως η γεωγραφία μας και οι συμμαχίες μας εξασφάλιζαν αυτομάτως ευημερία και ασφάλεια δεν ισχύει πλέον.»
Οι υπόλοιποι ηγέτες στο Νταβός θα πρέπει να αναγνωρίσουν τι συμβαίνει. «Αυτό σημαίνει να αποδεχτούμε την πραγματικότητα. Να σταματήσουμε να επικαλούμαστε τη «διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες» σαν να λειτουργεί ακόμη όπως προπαγανδιζόταν. «Να αντιμετωπίσουμε το σύστημα ως αυτό που είναι: μια περίοδος όπου οι ισχυρότεροι προωθούν τα συμφέροντά τους χρησιμοποιώντας την οικονομική ολοκλήρωση ως όπλο εξαναγκασμού.» Η παγκόσμια πραγματικότητα είναι ότι «η παλιά τάξη δεν πρόκειται να επιστρέψει. Δεν πρέπει να τη θρηνήσουμε. Η νοσταλγία δεν συνιστά στρατηγική. Όμως, μέσα από αυτό το ρήγμα, μπορούμε να οικοδομήσουμε κάτι καλύτερο, ισχυρότερο και δικαιότερο. Αυτό είναι το καθήκον των μεσαίων δυνάμεων, που έχουν περισσότερα να χάσουν σε έναν κόσμο φρουρίων και περισσότερα να κερδίσουν σε έναν κόσμο γνήσιας συνεργασίας. Οι ισχυροί έχουν την ισχύ τους. Αλλά κι εμείς έχουμε κάτι — την ικανότητα να σταματήσουμε να προσποιούμαστε, να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους, να χτίσουμε δύναμη στο εσωτερικό μας και να δράσουμε από κοινού.»
Έτσι, ο Κάρνεϊ εμφανίζεται ως ο ρεαλιστής, την ώρα που οι Ευρωπαίοι ηγέτες δυσκολεύονται να διαχειριστούν το «Ντονρόε» και το τέλος της Συναίνεσης της Ουάσιγκτον, που υποτίθεται ότι επιβεβαίωνε μια «δυτική συμμαχία» απέναντι στις δυνάμεις του «αυταρχισμού» (Ρωσία, Κίνα, Ιράν). Ο Κάρνεϊ καλεί πλέον τις «μεσαίες δυνάμεις» να οργανωθούν χωριστά — ένα BRICS του Βορρά; Ο Καναδάς μόλις υπέγραψε εμπορική συμφωνία με την Κίνα και προετοιμάζεται να υπερασπιστεί την ανεξαρτησία του από τον ηγεμόνα στα σύνορά του, μόλις ο Τραμπ «αρπάξει» τη Γροιλανδία.
Ο υποτιθέμενα αρμονικός καπιταλιστικός κόσμος της παγκόσμιας συνεργασίας, με επικεφαλής ένα ηγεμονικό κράτος σε συμμαχία με άλλες καπιταλιστικές «δημοκρατίες» που έθεταν τους κανόνες για όλους τους υπόλοιπους, έχει τελειώσει. Τώρα είναι ο καθένας για τον εαυτό του, αναζητώντας νέες συμμαχίες σε έναν πολυπολικό κόσμο. Τίποτα δεν είναι πια βέβαιο ή προβλέψιμο. Δεν είναι λοιπόν περίεργο που ο χρυσός, το παραδοσιακό καταφύγιο ασφάλειας, βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα τιμών.
