του Vijay Prashad της Τριηπειρωτικής
Tricontinental, Μάρτιος 5, 2026
μετ. Δημοσθένης Γκότσης
επιμ. Διονύσης Περδίκης
*Κεντρική εικόνα: Μίτρα Ταμπριζιάν (Ιράν), Τεχεράνη, 2006
Στη μέση των διαπραγματεύσεων, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν μια νέα επίθεση εναντίον του Ιράν βασιζόμενες σε ένα παλιό, και ψευδές, επιχείρημα: ότι το Ιράν επρόκειτο να κατασκευάσει πυρηνικά όπλα.
Στα κορίτσια του δημοτικού σχολείου Shajarah Tayyebeh στο Minab, στην επαρχία Hormozgan του Ιράν, που σκοτώθηκαν από τον παράνομο ισραηλινοαμερικανικό πόλεμο επιθετικότητας.
Αγαπητοί φίλοι,
Χαιρετισμούς από το γραφείο της Τριηπειρωτικής: Ινστιτούτο Κοινωνικών Ερευνών.
Στις 28 Φεβρουαρίου, λίγες ώρες αφότου οι διαπραγματευτές ανακοίνωσαν ότι το Ιράν είχε αποδεχθεί πολλές απαιτήσεις σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν επιθέσεις εναντίον του Ιράν. Αυτή ήταν η δεύτερη επίθεση από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν τον Ιούνιο του 2025. Και οι δύο επιθέσεις είναι παράνομες, καθώς παραβιάζουν την κυριαρχία του Ιράν, η οποία κατοχυρώνεται από τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Το Ιράν είναι ένα κυρίαρχο κράτος και, όπως και οι Ηνωμένες Πολιτείες, ιδρυτικό μέλος των Ηνωμένων Εθνών. Ως εκ τούτου, δικαιούται όλα τα οφέλη και τις ευθύνες που απορρέουν από τον χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Οι Ηνωμένες Πολιτείες υπέγραψαν και επικύρωσαν τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, πράγμα που σημαίνει ότι η αμερικανική κυβέρνηση έχει συμβατική υποχρέωση έναντι του Χάρτη και των άλλων κρατών μελών. Αφού ο Πρόεδρος Τζορτζ Μπους παραβίασε τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών για να ξεκινήσει έναν πόλεμο επιθετικής φύσεως εναντίον του Ιράκ, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στον Χάουαρντ Στερν στις 16 Απριλίου 2004: «Νομίζω το Ιράκ είναι ένα τρομερό λάθος. Και να σκεφτείς ότι όταν φύγουμε, θα είναι μια ωραία χώρα. Εννοώ, έλα τώρα». Ο Τράμπ δεν ακολουθεί τη δική του συμβουλή.
Μαχμούντ Παζκάντ (Ιράν), Μπαρμπέρικο, 1958.
Για ποιο λόγο οι Ηνωμένες Πολιτείες ήθελαν να επιτεθούν στο Ιράν, μια χώρα με σχεδόν εκατό εκατομμύρια κατοίκους και αιώνια παράδοση πατριωτισμού, πρώτα το 2025, και μετά το 2026; Στην τελευταία ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης, ο Τραμπ είπε ότι ο κύριος λόγος ήταν ότι πίστευε ότι το Ιράν διαθέτει πρόγραμμα πυρηνικών όπλων. Ωστόσο, το Ιράν έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν διαθέτει πρόγραμμα πυρηνικών όπλων. Αυτό διευκρινίστηκε σαφώς από τον Αγιατολάχ Σεϊντ Αλί Χαμενέϊ σε μια φετφά (απόφαση), που δημοσιοποίησε για πρώτη φορά το 2003, αλλά η οποία είχε συνταχθεί μια δεκαετία νωρίτερα. Σε αυτή τη φέτφα, ο Αγιατολάχ Χαμενέϊ σημείωσε ότι οι Ιρανοί στρατιώτες υπέφεραν από τη χρήση παράνομου αερίου μουστάρδας και άλλων χημικών όπλων από το Ιράκ (που προμήθευαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Δυτική Γερμανία) και ότι αυτή η εμπειρία και η ερμηνεία του για την ισλαμική ηθική καθιστούσαν απαράδεκτη τη χρήση όπλων μαζικής καταστροφής. Όλοι οι ηγέτες του Ιράν έχουν επαναλάβει την ίδια άποψη.
Στην ομιλία του για την κατάσταση της Ένωσης στις 24 Φεβρουαρίου, ο Τραμπ είπε: «Δεν έχουμε ακούσει αυτές τις μυστικές λέξεις, δεν θα αποκτήσουμε ποτέ πυρηνικό όπλο.». Αλλά αυτό ακριβώς είχε πει ο Αγιατολάχ Χαμενέϊ. Μάλιστα, λίγες ώρες πριν από την ομιλία του Τραμπ, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Σεϊντ Αμπάς Αρανγκτσί, τουίταρε: «Το Ιράν δεν θα αναπτύξει ποτέ, υπό καμία συνθήκη, πυρηνικό όπλο.». Στις 17 Φεβρουαρίου, ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, δήλωσε: «Με βάση τη φετφά του Ανώτατου Ηγέτη, από ιδεολογική άποψη δεν επιδιώκουμε καθόλου πυρηνικά όπλα, και, όποιο τρόπο και αν επιλέξουν για να το επαληθεύσουν, είμαστε έτοιμοι.». Ρώτησε: «Σε ποια γλώσσα πρέπει να πούμε ότι δεν θέλουμε πυρηνικά όπλα;». Η δήλωσή του, στα φαρσί, μεταφράστηκε σε διάφορες γλώσσες. Ωστόσο, φαίνεται ότι η είδηση αυτή δεν έφτασε στο Λευκό Οίκο.
Σοχράμπ Σεπέχρι (Ιράν), Χωρίς Τίτλο, Δεκαετία του 1960
Το 1957, το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες υπέγραψαν την Συμφωνία Συνεργασίας για την Πολιτική Χρήση της Ατομικής Ενέργειας, η οποία επέτρεπε στις ΗΠΑ να μεταφέρουν πυρηνική τεχνολογία και υλικά μέσω του προγράμματος «Άτομα για την Ειρήνη» που δημιούργησε ο Πρόεδρος Ντουάιτ Ντ. Αϊζενχάουερ. Το 1959, η Ιρανική κυβέρνηση – που τότε ελεγχόταν από τον τελευταίο Σάχη του Ιράν, Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί – άνοιξε το Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών της Τεχεράνης. Αρκετά χρόνια αργότερα, οι ΗΠΑ παρείχαν στο Ιράν έναν θερμικό πυρηνικό αντιδραστήρα 5 μεγαβάτ, ο οποίος είχε σχεδιαστεί για την παραγωγή ιατρικών ραδιοϊσοτόπων και για επιστημονική έρευνα.
Μετά την Ιρανική Επανάσταση του 1979, η νέα κυβέρνηση διέκοψε το πρόγραμμα έρευνας για την πυρηνική ενέργεια. Μετά τον πόλεμο με το Ιράκ, που έληξε το 1988, και τον θάνατο του Αγιατολάχ Ρουχόλα Χομεϊνί το 1989, το Ιράν επανέλαβε το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, την παραγωγή ιατρικών ισοτόπων, και την επιστημονική κατάρτιση. Το 1995, το Ιράν υπέγραψε συμφωνία με τη Ρωσία για την ανακατασκευή του πυρηνικού σταθμού Bushehr στο Ιράν (ο οποίος κατασκευάστηκε το 1975 από τη Δυτική Γερμανία και βομβαρδίστηκε από τους Ιρακινούς με τη βοήθεια των δυτικογερμανικών μυστικών υπηρεσιών). Και πάλι, οι ιρανικές αρχές έχουν επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν επιθυμούν ποτέ να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα. Οι ΗΠΑ δεν φάνηκαν να αμφισβητούν τους Ιρανούς όταν επανέλαβαν τα προγράμματα πυρηνικής ενέργειας για τους σκοπούς αυτούς.
Φάραχ Οσούλι (Ιράν), Χωρίς Τίτλο, 2003.
Όλα άλλαξαν μετά την επίθεση των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν το 2001 και στο Ιράκ το 2003, που έθεσε τέλος στους δύο ιστορικούς εχθρούς του Ιράν (τους Ταλιμπάν και την κυβέρνηση του Σαντάμ Χουσέϊν). Το Ιράν, που προηγουμένως ήταν περικυκλωμένο από τους γείτονές του, είχε πλέον την ευκαιρία να οικοδομήσει σχέσεις με το Ιράκ, τη Συρία, και τον Λίβανο. Αυτό ήταν ένα σοκ για την Ουάσινγκτον, η οποία δεν είχε κατανοήσει πλήρως τις συνέπειες των παράνομων πολέμων της. Για να απομονώσει το Ιράν, η κυβέρνηση Μπους επινόησε τον μύθο των πυρηνικών φιλοδοξιών του Ιράν, και χρησιμοποίησε κυνικά τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (Σ.τ.Μ., International Atomic Energy Agency, ΙΑΕΑ) για την εκστρατεία της.
Ο Μπους, όπως συνήθιζε να κάνει, αγνόησε τα γεγονότα που είχε μπροστά του. Ποια ήταν τα γεγονότα;
- Το 2007, η κοινότητα της Εθνικής Εκτίμησης Πληροφοριών των ΗΠΑ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «εκτιμούμε με μεγάλη βεβαιότητα ότι το φθινόπωρο του 2003, η Τεχεράνη σταμάτησε το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων της». Το αν το Ιράν είχε πράγματι πρόγραμμα πυρηνικών όπλων πριν από αυτή την ημερομηνία δεν είναι θέμα· η CIA και άλλες υπηρεσίες συμφώνησαν ότι δεν υπήρχε πρόγραμμα μετά το 2003.
- Το 2011, μία έκθεση της ΙΑΕΑ υποδείκνυε ότι οι ενέργειες του Ιράν για την προμήθεια διαφόρων ειδών υλικών («εξοπλισμός σχετικός με την πυρηνική ενέργεια και διπλής χρήσης εξοπλισμός») υποδήλωναν «πιθανή στρατιωτική διάσταση», χωρίς όμως να υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία. Κάθε μία από τις κατηγορίες συνοδευόταν από επιφυλάξεις. Φαινόταν ότι η ΙΑΕΑ βρισκόταν υπό τεράστια πίεση από την κυβέρνηση των ΗΠΑ και τους ευρωπαίους συμμάχους τους. Η έκθεση έφερε όλα τα σημάδια πολιτικής επιρροής.
- Το 2015, η ΙΑΕΑ δημοσίευσε την Τελική Αξιολόγηση Σχετικά με τα Παρελθόντα και Παρόντα Εκκρεμή Ζητήματα που αφορούν το Πυρηνικό Πρόγραμμα του Ιράν, η οποία συντάχθηκε από τον γενικό διευθυντή της, Yukiya Amano. Η έκθεση αυτή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν «αξιόπιστες ενδείξεις» για δραστηριότητες σχετικές με συσκευή πυρηνικής έκρηξης μετά το 2009, ούτε αξιόπιστα στοιχεία για εκτροπή πυρηνικού υλικού προς χρήση σε όπλα.
- Το 2025, ο γενικός διευθυντής της ΙΑΕΑ, Rafael Mariano Grossi, δήλωσε κατηγορηματικά στο Al Jazeera: «Δεν βρήκαμε στο Ιράν στοιχεία που να υποδηλώνουν την ύπαρξη ενός ενεργού, συστηματικού σχεδίου για την κατασκευή πυρηνικού όπλου».
Δεν μπορεί να υπάρχει πιο σαφής δήλωση από αυτή του Grossi: «δεν βρήκαμε». Συγκρίνετέ την με την δήλωση του προέδρου Πεζεσκιάν: «σε ποια γλώσσα πρέπει να πούμε ότι δεν θέλουμε πυρηνικά όπλα;».
Δεν υπάρχουν πυρηνικά όπλα στο Ιράν. Το να ξεκινήσουμε πόλεμο με αυτό το πρόσχημα, σημαίνει να ακολουθήσουμε το παράδειγμα του Μπους και των «όπλων μαζικής καταστροφής» στο Ιράκ. Πού ήταν αυτά τα όπλα; Στη φαντασία του.
Καζέμ Χαλίπα (Ιράν), Ρεουνιόν, χωρίς ημερομηνία
Σίγουρα, υπάρχουν μεγάλα προβλήματα στο Ιράν. Ο συνδυασμός της προσπάθειας των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης να καταστρέψουν την οικονομία του Ιράν και της κακής οικονομικής διαχείρισης από τον υπουργό Οικονομικών Υποθέσεων Seyed Ali Madanizadeh (που σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο) έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στους εργαζομένους του Ιράν. Αλλά το Ιράν δεν μπορεί να λύσει τα προβλήματά του χωρίς να τερματιστεί ο υβριδικός πόλεμος που επιβάλλουν οι ΗΠΑ και που ασφυκτιά την οικονομία και τους λαούς του.
Σαράχ Ισακχαριάν (Ιράν), Ο Πρώτος Δείπνος, 2016.
Ο ιρανικός λαός γνωρίζει πολύ καλά τον πόλεμο. Του έχει επιβληθεί επανειλημμένα, από τον Αγγλο-Περσικό Πόλεμο (1856-1857) έως την ιρακινή εισβολή (1980) και τον τρέχοντα υβριδικό πόλεμο.
Στο ποίημα «Φέρετρα δίχως πτώματα» (Σ.τ.Μ: Lidless Coffins with No Bodies), ο Ιρανός ποιητής Behzad Zarrinpour (γεννημένος το 1968) έγραψε για τον τρόμο του πολέμου, έναν τρόμο που προκλήθηκε από το «τρομερό λάθος» του Μπους. Θέλω να μοιραστώ μαζί σας ένα απόσπασμα από αυτό το όμορφο και εντυπωσιακό ποίημα:
«Ο άνεμος έχει γεμίσει τις ρουθούνες της πόλης
με τη μυρωδιά της καταστροφής.
Κανείς δεν φεύγει από τον καυτό ήλιο
Για την απαλότητα των ασταθών τειχών.
Απλωμένα αφιλόξενα τραπεζομάντιλα,
Κενές υποσχέσεις,
Στομάχια που αντί για ψωμί,
Τρώγουν σφαίρες,
Και χρεοκοπημένοι πωλητές αλατιού
Που έχουν στείλει τα σακιά τους
Στο μέτωπο του πολέμου για να γεμίσουν με άμμο.
Η γλώσσα της γιαγιάς είναι τόσο τρομοκρατημένη
Δεν μπορεί να θυμηθεί τις προσευχές της.»
(ΣτΜ:
“The Wind has filled the city’s nostrils
with destruction’s odour.
No one flees the harsh sun
For the gentleness of unstable walls.
Spread-out inhospitable tablecloths,
Empty promises,
Stomachs that instead of bread
Eat bullets,
And bankrupt salt sellers
Who have dispatched their gunnysacks
To the war front to be swelled with sand.
Grandmother’s tongue is so terror-struck
She cannot remember her prayers.”)
Με θερμούς χαιρετισμούς,
Vijay
